Hoe ver strekt een verplichtstellingsbesluit? De zaak Vlakglas nader bekeken

Een ogenschijnlijk technische vraag over de werkingssfeer van een verplichtstellingsbesluit leidt tot een principieel belangrijke uitspraak van de kantonrechter. In een recente zaak over Pensioenfonds Vlakglas wordt duidelijk hoe ver de reikwijdte van een verplichtstelling kan strekken – en vooral: hoe strikt de cao‑norm daarbij wordt toegepast. Wat betekent dit voor werkgevers die zich niet vanzelfsprekend tot een sector rekenen, maar wél onder de tekst van een verplichtstelling kunnen vallen?

 Op 26 april 2026 werd een uitspraak gepubliceerd van de kantonrechter Utrecht over de werkingssfeer van het verplichtstellingsbesluit van Pensioenfonds Vlakglas.De kernvraag: valt een onderneming die uitsluitend kunststofproducten vervaardigt onder een verplichtstelling die (ook) spreekt over hout en materialen die daarvoor in de plaats treden?  

De casus in het kort

De deelneming in Pensioenfonds Vlakglas is op grond van de Wet Bpf verplicht gesteld voor de sectoren Vlakglas, Verf, het Glasbewerkings- en Glazeniersbedrijf en sinds 1 april 2022 ook voor de Houtverwerkende Industrie en Jachtbouw. De betrokken onderneming produceert kunststofproducten voor onder meer de verlichtings- en medische industrie. Zij had geen historische band met de houtverwerkende sector en was bovendien aangesloten bij een andere pensioenuitvoerder (Nationale Nederlanden). Toch stelde Pensioenfonds Vlakglas dat deze onderneming onder de verplichtstelling valt – en dus met terugwerkende kracht premie verschuldigd is.  

De onderneming verzette zich daartegen en verdedigde een beperktere uitleg: alleen bedrijven die oorspronkelijk met hout werkten en zijn overgestapt op kunststof zouden onder de werkingssfeer vallen.

De kern van het geschil: uitleg van de werkingssfeer

De rechter stelt voorop dat de uitleg van een verplichtstellingsbesluit plaatsvindt volgens de cao‑norm. Dat betekent een objectieve uitleg, waarbij de tekst en de context centraal staan – niet de (achteraf gestelde) bedoelingen van sociale partners.  En precies daar gaat het in deze zaak om.

De werkingssfeerbepaling noemt naast de categorie vlakglas onder meer ondernemingen die zich bezighouden met de vervaardiging van artikelen van hout of kunststof, evenals materialen die daarvoor in de plaats komen (‘sub C’). Volgens de onderneming moest deze tekst zo worden gelezen dat kunststof slechts relevant is als vervanging van hout.

De kantonrechter volgt die redenering niet.

Een ruime en tekstuele benadering

Volgens de rechter bevat de bepaling sub C drie categorieën:

1. artikelen van hout,

2. artikelen van kunststof, en

3. vervangende materialen.  

Daarmee is kunststof een zelfstandige grondslag voor toepasselijkheid van de verplichtstelling. Er is geen steun in de tekst voor de aanvullende eis dat eerst met hout gewerkt moet zijn.  

Ook andere argumenten van de onderneming – zoals het ontbreken van aansluiting bij werkgeversorganisaties of eerdere praktijk van het pensioenfonds – maken dit niet anders. Die factoren zijn niet relevant bij een objectieve uitleg van de werkingssfeer.  

Belangrijke nuance: bedoeling versus tekst

Opvallend is dat de rechter expliciet erkent dat sociale partners mogelijk niet hebben beoogd om producenten van kunststofproducten onder de regeling te brengen. Toch legt dat geen gewicht in de schaal. Onder de cao‑norm geldt namelijk: alleen wat kenbaar is uit de tekst telt. Zelfs expliciete uitlatingen achteraf veranderen de uitleg niet, zolang die niet in de regeling zelf zijn vastgelegd. Dit bevestigt nogmaals hoe strikt de cao‑norm wordt toegepast.

De uitkomst (en gevolgen)

De conclusie is helder: de onderneming valt onder de verplichtstelling.

Dat betekent:

• aansluiting bij het pensioenfonds is verplicht;

• premiebetaling geldt (mogelijk met terugwerkende kracht);

• ook eerdere perioden kunnen onder de verplichtstelling vallen.  

De procedure is overigens nog niet definitief afgerond; partijen krijgen de gelegenheid om vervolgafspraken te maken over de verdere afwikkeling.  

Waarom deze uitspraak relevant is

Deze uitspraak is een belangrijk signaal voor de praktijk. Niet alleen voor pensioenfondsen, maar vooral ook voor werkgevers.

Drie aandachtspunten springen eruit:

1. De tekst is beslissendNiet de bedoeling, niet de historie, en niet de sectoridentiteit van een onderneming – maar de letterlijke formulering van de werkingssfeer bepaalt de uitkomst.

2. Werkingssfeer kan breder zijn dan verwachtOndernemingen die zich niet herkennen in een sector kunnen toch onder een verplichtstelling vallen, simpelweg omdat hun activiteiten binnen de tekst passen.

3. Historische uitvoering biedt geen zekerheidDat een onderneming in het verleden niet is aangesproken of aangesloten, biedt geen bescherming voor de toekomst.

Tot slot

Deze zaak laat zien hoe groot de impact kan zijn van de formulering van werkingssfeerbepalingen. Een ogenschijnlijk detail – de vraag hoe “hout of kunststof” moet worden gelezen – kan leiden tot verstrekkende financiële en juridische gevolgen.

Voor werkgevers is het daarom essentieel om niet alleen te kijken naar waar zij zichzelf positioneren, maar vooral naar hoe verplichtstellingen juridisch zijn geformuleerd.

Bron: Ktr. Utrecht 31-12-2025 (publicatie: 24-4-2026), ECLI:NL:RBMNE:2025:7914 https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBMNE:2025:7914&showbutton=true&keyword=bedrijfstakpensioenfonds&idx=2